Spreektekst Robin Paalvast, Begrotingsdebat 8-11-2010

Meneer de voorzitter,

Een financiële crisis levert niet alleen bedreigingen op, maar geeft ook kansen.

Hillary Clinton onderstreepte dit tijdens haar toespraak aan het Europees parlement met de uitspraak:

“Never waste a good crisis”

D66 Zoetermeer wil de begrotingsbehandeling benutten om te kijken hoe we

     “met minder geld, dingen anders kunnen”

Anders met minder, om zo het voorzieningen in stand te houden.

Willen we in Zoetermeer echt de beoogde bezuinigingen bereiken, dan zullen wij hier ook veel dingen anders moeten doen. Zolang we binnen de gebaande paden blijven opereren, zullen we ook dito kosten maken. We willen echter dat onze inwoners zoveel mogelijk worden ontzien. Lastenverzwaring alleen als dat echt noodzakelijk is. Natuurlijk kan het niet anders dan dat ook onze inwoners zullen merken dat we moeten bezuinigen.

Wij willen concreet invulling geven aan de dingen anders doen, aan de hand van de volgende 3 peilers:

     Peiler 1: betrokkenheid inwoners vergroten
Door de inwoners meer te betrekken bij de verdere ontwikkeling van onze stad.

     Peiler 2: integrale aanpak
Door het maatschappelijk vraagstuk en de inwoners centraal te stellen in plaats van de verschillende instanties

     Peiler 3: Vraaggerichte dienstverlening
Onze dienstverlening speelt zich nog teveel af in kantoortijd. De inzet van het ambtelijk apparaat kan veel effectiever zijn als de diensten leveren wanneer ze echt nodig zijn.

D66 denkt dat we met deze 3 peilers Zoetermeerwaarde kunnen creëren in de financieel zware tijden waar de stad voor staat. Ik zal deze drie peilers nu toelichten.

Peiler 1: Betrokkenheid inwoners vergroten

Bij ‘dingen anders doen’ gaat het wat D66 betreft met name om de inzet van inwoners. We willen veel meer gebruik maken van de expertise en kracht van de inwoners van Zoetermeer. Crowdsourcing heet dat tegenwoordig met een mooi woord!

We zijn er van overtuigd dat dit kan.

De inwoners van Zoetermeer beschikking over een schat van expertise op allerlei terreinen en hebben direct belang bij een goede leefomgeving. Onze inwoners blijken waardevolle inbreng te kunnen leveren over hun eigen buurt. Daarnaast kan een groep van bewoners, organisatie en ondernemers met nieuwe inzichten komen. Juist inwoners kunnen verbindingen leggen tussen de maatschappelijke behoeften en de logica van het stadhuis. Zoetermeerders zijn zeer goed in staat om over hun eigen buurt mee te denken en bezuinigingen te beoordelen. Zo geven we burgerparticipatie in de optiek van D66 meerwaarde.

En we zijn er ook van overtuigd dat de betrokkenheid van inwoners moet. Om kosten te besparen en Zoetermeer financieel gezond te houden. Zeker als in de komende jaren de middelen nog veel beperkter zullen blijken te zijn.

We geven als gemeente het goede voorbeeld met de nog in te vullen bezuinigingen oplopend tot 5 miljoen in 2014: we gaan actief de inwoners daarbij betrekken.

Het mee laten werken van inwoners vraagt niet alleen een andere mindset van de gemeente maar ook van de inwoners zelf. Als inwoners zullen we onszelf de vraag moeten stellen wat wij voor de gemeente kunnen doen. Dat begint bij zo iets simpels als zelf het zwerfvuil in je buurt opruimen. Als gemeenteraad kunnen we hier overigens het goede voorbeeld in geven!

.

Om de betrokkenheid van inwoners verder te vergroten denken wij nog aan de volgende concrete voorstellen.

voorstel 1: werkzoekende met uitkering inzetten binnen ambtelijke organisatie

Het college streeft naar een toekomstgerichte stad waar alle burgers in de samenleving participeren. Het motto is: iedereen kan iets, dus iedereen doet iets.

Helaas zijn er nog veel mensen op zoek naar werk. Aan de ene kant is dit een probleem, aan de andere kant biedt dit ook mogelijkheden.

Graag willen we een experiment opzetten om mensen zonder baan op vrijwillige basis tijdelijk in te zetten binnen het gemeentelijk apparaat. Zeg maar als gratis externen!

Voor de gemeente levert dit meer productiviteit op en voor de werkzoekende arbeidservaring, die bij het zoeken naar een betaalde baan goed van pas kan komen. Een win- win situatie, die we moeten benutten!

Een ander voorstel om de inbreng van inwoners bij de buurt te vergroten is een enquête naar het

Voorstel 2: functioneren van de wijkteams

Zoals u weet hecht D66 aan het versterken van de wijkposten. Graag zien we dat de wijkteams hun functioneren evalueren aan de hand van een wijkbewonersenquête. En op basis daarvan leer- en verbeterpunten formuleren. En daardoor de betrokkenheid met de wijk uitstralen en zich zelf continue kwaliteitsverbetering als doel stellen.

Wij zijn benieuwd hoe het college tegen deze twee concrete ideeën aankijkt en meer in het bijzonder het verder betrekken van inwoners bij de stad.

Voorzitter Dan kom ik bij onze tweede

Peiler: integrale aanpak

D66 wil veel meer dan voorheen maatschappelijke vraagstukken integraal aanpakken. En daarbij mogen heilige huisjes sneuvelen. Veel instanties gaan prat op de eigen identiteit maar leveren vaak maar een klein deel bij aan een maatschappelijk vraagstuk. Wij denken dat door vergaande vormen van samenwerking de kwaliteit toeneemt en er tevens meer financieel voordeel behaald kan worden. Dus een integrale aanpak waarbij het maatschappelijk vraagstuk het uitgangspunt is en niet de individuele instanties.

En laten we maar bij onszelf beginnen:

Functioneren raad

We vinden dat we als gemeenteraad ook kritisch naar onze eigen werkwijze moeten kijken. Zeker in de commissie Burger en Bestuur bekruipt ons af en toe het gevoel dat we meer met onszelf bezig zijn dan voor onze inwoners. D66 wil meer tegemoetkomen aan wat er leeft in de maatschappij. Daarvoor zal meer integraal moeten worden gewerkt. Niet zozeer denken vanuit het aanbod maar vanuit de vraag. De schotten afbreken en dwars door de organisatie heen problemen aanpakken. Wij vinden dat we als politiek daar een leidende rol in kunnen spelen. Onze 3 commissies zijn nu gelinkt aan de inrichting van de gemeentelijke organisatie. Maar als we onze commissies nou eens meer vanuit de maatschappelijke problematiek optuigen kan dat een positieve uitwerking op de integrale beleidsontwikkeling. Wij willen het presidium vragen om met een voorstel te komen. Hiertoe zullen we een motie indienen.

En als we het hebben over de hand ineenslaan dan mogen de

Kunst en Cultuur instanties niet ontbreken

We hebben in de nagezonden stukken van het college kunnen lezen over het verwachte tekort bij het Stadstheater. Waar we vroeger vooral keken hoe we de individuele instanties weer gezond konden krijgen, denk aan de Boerderij en het CKC, willen wij ervoor pleiten om dit breder te kijken, dus alle kunst en cultuur instanties bij de oplossing van het financiële probleem betrekken. We denken dan niet zozeer aan het samenvoegen van instanties maar wel aan het onderling versterken. Het is misschien niet helemaal een voorbeeld dat een tjaka-gevoel geeft maar denk maar aan een concept als de publieke omroep waarbij een overkoepelend bestuur zich buigt over de programmering en profilering. Op een dergelijke wijze kan de koek groter gemaakt worden zonder dat er gesneden hoeft te worden in het aanbod.

Ook op wijkniveau kan ook veel meer samengewerkt worden.waar het gaat om het

Outreached ouderen werk

Zo werden bij het vaststellen van de Wmo-nota door mijn fractie vraagtekens gezet bij de decentralisatie naar de wijkloketten van de informatievoorziening over de Wmo‑zorg.

De complexiteit en de constante veranderingen in de AWBZ en Wmo‑regelgeving vraagt expertise die niet altijd aanwezig is op de wijkposten.

De illusie wekken dat inwoners met al hun specifieke vragen over zorg in de wijk terecht kunnen en daar dan een adequaat antwoord krijgen lijkt te hoog gegrepen.

Een belronde langs 5 wijkposten levert dan ook het volgende beeld op:

Medewerkers van de wijkposten zijn zeer gemotiveerd om mensen te helpen, maar moeten over het algemeen de mensen toch doorverwijzen naar het centrale Wmo‑loket.

Gelet op bovenstaande constatering wil D66 een voorstel doen om een mobiel ouderen team te bemensen. We hadden al een outreachend jongerenwerk, een soort van a-team, nu nog voor de ouderen, laten we zeggen een z-team. Bij de invulling van dit zorg-team zou gedacht kunnen worden aan een ouderenadviseur, een medewerker van het Wmo loket,en een medewerker van de publieksbalie. Dit voorstel is ons inziens een mogelijke oplossingsrichting waarbij minder mobiele inwoners in hun eigen wijk gebruik kunnen maken van de expertise van de medewerkers van dit team.

Ook denken wij dat de

Vrijwilligerskaart

Behouden kan worden bij een integrale aanpak

De gemeente moet wat ons betreft er alles aan doen de huidige vrijwilligers te behouden en zoveel mogelijk vrijwilligers te werven. Vrijwilligers zijn hard nodig, zeker nu! D66 hecht er belang aan dat de vrijwilligerskaart op een of andere manier in stand wordt gehouden.

Natuurlijk kan dat anders. Bijvoorbeeld met de Multifunctionele pas die in ontwikkeling is. We vragen dan ook het college om bij het onderzoek naar de Multifunctionele Pas nadrukkelijk aandacht te hebben voor de vrijwilligerskaart. Dan kan misschien ook meteen een combinatie gemaakt worden met de bibliotheekpas. Graag een toezegging van het college op dit punt.

Voorzitter, dan kom ik bij de derde

Peiler: Vraaggerichte dienstverlening

De gemeente biedt veel producten en diensten aan, al dan niet via uitvoeringsinstanties. Veel van deze producten worden alleen tijdens kantooruren aangeboden. Niet de vraag maar het aanbod staat centraal. Niet zo lang geleden is het afvaldepot op zaterdag opengegaan. Een goede ontwikkeling omdat juist in het weekend hier behoefte aan is. En zo zijn er meer producten en diensten te bedenken waarvan de vraag vooral buiten kantooruren ligt. D66 is van mening dat nog veel meer vanuit de vraag gewerkt kan worden. Wij willen een aantal zaken aanstippen die specifieke aandacht verdienen.

Om te beginnen met het
publieksplein

D66 heeft in eerdere debatten gepleit voor andere openingstijden van het publieksplein. Het college doet nu een bezuinigingsvoorstel waarbij de publieksbalies in de middag alleen op afspraak open zijn. We lezen dat 1 loket beschikbaar blijft voor de vrije inloopà Wat die vrije inloop precies betekent is ons niet helemaal helder. Als je niet beter zou weten, zou je denken dat het hier om scharrelkippen gaat met een vrije uitloop. Kijk dat de heer Haan geen vrije inloop meer wilt, kunnen we ons wel voorstellen, dat wordt hem misschien wat teveel. Een Haan heeft immers ook niet meer de eeuwige jeugd! En dan mag ook duidelijk zijn dat D66 voorstander is van vrije inloop! Het raakt de inwoners immers direct in de dienstverlening en dat willen wij anders door een meer vraaggerichte dienstverlening.

D66 stelt voor te onderzoeken op welke dag er het minst gebruik wordt gemaakt van de dienstverlening van de publieksbalie. Door op deze dag de publieksbalie te sluiten en daarvoor in de plaats op zaterdag een aantal uren open te gaan, wordt efficiënter gebruik gemaakt van de openingstijden.

D66 wil ook meer aan de vraag voldoen door de inzet van

Nachtcoaches

als het gaat om handhaving van de openbare orde denkt mijn fractie dat het anders kan, meer vraaggestuurd of probleemgericht. Mijn fractie heeft onlangs schriftelijke vragen aan het college gesteld met betrekking tot het aantal Boa’s. Wij wachten die antwoorden af maar willen het college nu al meegeven dat wij een andere inzet willen: een verschuiving van de uren waarop zij worden ingezet van de dag naar de avond/nacht. In andere steden zijn er goede ervaringen met de inzet van zogenaamde Nachtcoaches. Dat zijn mensen met een BOA‑opleiding die op een mountainbike langs overlastgebieden surveilleren. Gezien de blijvende stroom aan berichten over onder andere overlast in het Floriadepark, maar ook andere plekken in de stad, lijkt het ons de hoogste tijd voor aanvullende maatregelen. Wij vragen het college dan ook bij de uitbreiding van het aan BOA’s niet alleen het aantal fte uit te breiden maar vooral ook de werktijden voor een deel te verschuiven naar de uren waar de meeste overlast wordt ervaren, dus de avond en de nacht. Wij hebben hier een motie voor voorbereid.

Meldpunt
Ten aanzien van die overlast constateert mijn fractie dat het nog altijd lastig is om die te melden. Wij hebben hier tijdens het voorjaarsdebat al opmerkingen over gemaakt. Meldingen kunnen via diverse kanalen doorgegeven worden zoals website, wijkpost, politie et cetera. Het zou goed zijn als er helder en duidelijk meldpunt overlast van de gemeente zou zijn. Bijvoorbeeld een telefoonnummer voor het dag en nacht melden van overlast, net zoals je nu dag en nacht melding kan doen als een ondergrondse diftar container niet werkt. Het is dan voor de gemeente zelf ook makkelijker om het overzicht te bewaren, de dubbele meldingen eruit te filteren en adequaat te reageren. Nog belangrijker is het dat op deze manier de dienstverlening naar de inwoners naar een hoger niveau wordt getild!

Voorzitter, dat waren een aantal voorbeelden hoe D66 denkt dat meer vraaggericht gewerkt kan worden.

Ik wil afsluiten met een aantal opmerkingen over de financiële begroting.

Financiële begroting

We beoordelen het hele pakket van maatregelen voor verdere ontwikkeling en bezuiniging als onvermijdelijk, verantwoord en met aandacht voor de toekomst.

Er is veel werk en energie in gaan zitten en we willen het college en de ambtelijke staf graag complimenteren met het feit dat het gelukt is. Want ondanks de enorme ombuiging van 6 miljoen structureel, treft het de dienstverlening slechts in beperkte mate. In het voorjaarsdebat meldde ik nog dat nu toch wel alle reserve potjes uitgeput waren. Dat beaamde de wethouder financiën ook. Maar als ik nu de begroting 2011 zie, moet ik constateren dat het college toch nog een aantal potjes heeft weten te vinden! Aan de ene kant ben ik hier blij mee, aan de andere kant lijken die reservepotjes zo langzamerhand onuitputtelijk te worden. Elke keer weet wethouder Haan wel weer ergens geld vandaan te toveren. Ik hoor de heer Staakman al denken “dat heet creatief boekhouden”.

Wat het ook mag zijn, we zullen de vinger aan de pols moeten houden of de bezuinigingen ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Beperken Inhuur derden en efficiënter werken is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan! Ik zou haast zeggen, zeker als je het zelf moet doen zonder de hulp van externen!

Voorzitter, als de tijd het toelaat wil ik nog wat zeggen over de afzonderlijke programma’s.

Zo wilt u bij het programma waar het D-woord op betrekking heeft, grote besparing halen. Ondergrondse afvalbakken gaan opeens veel langer mee. Beton is inderdaad niet kapot te krijgen. Maar bedrijfseconomisch ook? Denkt u echt dat wij nog 60 jaar met ons vuilniszakje braaf naar de afvalcontainer lopen? Over 30 jaar al gaat het vast en zeker anders. Nieuwe dingen die ook weer geld kosten. En is dat geld er dan? 

Bij jeugd en onderwijs wilt u ook de afschrijvingen voor de accommodaties verlengen. Dat staat onschuldig geboekt onder het kopje bedrijfsvoering. Merken het onderwijs en de kinderen hier echt niets van? In goed Nederlands betekent langere afschrijving toch niets anders dan veroudering?

En dan verkeersveiligheid. Het aantal ernstige slachtoffers neemt niet af de komende jaren. Waarom pakt het College de handschoen niet op om dit aantal te halveren? Elk slachtoffer is er één teveel. En waar een wil is, is nog steeds een weg. Of een drempel...  

Een nieuwe indicator is de groene verbindingen tussen stad, wijken en omgeving. Van deze groene aders zijn wij groot voorstander. Wij zijn benieuwd wat wij hiervan al fietsend en wandelend de komende jaren zullen merken in de stad.

Wij begrijpen dat de kwaliteit van het onderhoud van het openbaar gebied komende jaren omlaag gaat. Vier jaar terug hebben wij dat nog kunnen tegenhouden. Wij vrezen dat er nu geen ontkomen aan is, maar welke risico’s zijn hieraan verbonden? Een van de doelstellingen van het collegeprogramma is om van Zoetermeer een bruisende binnenstad te maken. Verlaging van het onderhoudsniveau brengt de kans op verloedering van de binnenstad met zich mee. Op welke wijze is gewaarborgd dat de binnenstad niet verpauperd?

De fractie van D66 vindt het een goed idee om de financiële inzet op het jongerenwerk in de jaren 2012 t/m 2014 te verhogen. Wij vinden echter wel dat deze financiële ophoging gepaard moet gaan met een evenredige en merkbare intensivering van het jongerenwerk. En zoals bij onze peiler van de integrale aanpak al aangegeven, vinden wij het van belang  te onderzoeken of samenwerking met andere organisaties kwaliteitsvoordelen oplevert. Zo ontstaat mogelijk meer ruimte voor individuele begeleiding en ambulant jongerenwerk. En ook bij het jongerenwerk geld dat meer vraaggestuurd gewerkt moet worden, zoals meer in de avonduren.

D66 fractie vraagt zich af of de constante daling met 40% van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters haalbaar is, zeker nu er op dit moment een stagnatie lijkt te komen in de daling van de VSVers. De fractie is benieuwd hoe het college dit denkt te bereiken zonder hiervoor extra middelen vrij te maken.

In het bezuinigingsoverzicht: lezen we dat binnen het totale budget 144.000 euro wordt wegbezuinigd voor Taalmaatjes en Wijkgerichte inburgering. De D66 fractie vindt dit het geen goed idee, mede met het oog op de bezuinigingen die voor de komende jaren op het programma staan met betrekking tot het participatiebudget.  Beheersing van de taal is dé voorwaarde tot integratie en participatie…

Subsidie onderhoud particuliere monumenten. Bestaande aanvragen nog toegekend maar nieuwe niet. Daar zit je dan met een oud monumentaal huis dat je wilde opknappen met subsidie van de gemeente. Wij voelen meer voor een regeling die afgebouwd wordt.

Afronding

Ambtelijk apparaat

Voorzitter, ik kom tot een afronding.

we hebben onze dank al uitgesproken richting het ambtelijk apparaat. We betreuren het voorstel dit jaar geen eindejaarsattentie te geven. Het wordt onze ambtenaren immers niet makkelijk gemaakt, met steeds minder mensen, minimaal hetzelfde werk en vaak meer doen. Een blijk van waardering zou juist nu op zijn plaats zijn. We vragen daarom het college om toch een sobere eindejaarsattentie aan het personeel als blijk van waardering.

Voorzitter, D66 wil met minder geld, dingen anders doen zodat de kwaliteit van de dienstverlening overeind blijft.

     We hebben gepleit voor het mobiliseren van een grotere betrokkenheid van inwoners bij de verdere ontwikkeling van onze stad.

     We pleiten ook voor een integrale aanpak waarbij heilige huisjes geslecht mogen worden, het maatschappelijk vraagstuk staat voorop.

     Tenslotte willen wij met een vraaggerichte dienstverlening het aanbod beter aan laten sluiten bij de vraag en dat betekent dat we ook buiten kantooruren open zijn!

Voorzitter, bedankt voor de aandacht!

Robin Paalvast

Fractievoorzitter D66